Teknoloji
Moderator
ABD ve İsrail’in İran ile savaşında olası bir anlaşmanın sağlanmasına yönelik umut verici gelişmeler yaşandı. Dün, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’daki ateşkesinsonuna kadar Hürmüz Boğazı’nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını bildirdi.Arakçi, “X” hesabından yaptığı açıklamada, “Lübnan’daki ateşkese paralel olarak, İran Limanlar ve Denizcilik Teşkilatı tarafından halihazırda duyurulan koordineli rota üzerinden, tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi, ateşkesin kalan süresi boyunca tamamen açık ilan edilmiştir” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Trump da gelişmeyi doğruladı. Trump, sosyal medyadan “İran, (Hürmüz) boğazın tamamen açık ve geçişlere hazır olduğunu az önce duyurdu. Teşekkürler” dedi. Öte yandan Trump İran’a yönelik ablukanın sürdüğünü belirtti, “Hürmüz Boğazı tamamen açık, ticarete hazır ve geçişlere tamamen izin veriliyor. Ancak deniz ablukası, yalnızca İran’ı kapsayacak şekilde, İran ile yürüttüğümüz süreç yüzde 100 tamamlanana kadar tüm gücüyle yürürlükte kalmaya devam edecek” dedi.
Uranyumu İran’la çıkaracağız
Trump, İran’ın “her konuda mutabakata vardığını” ve ülkedeki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için kendileri ile işbirliği yapacağını söyledi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Sait Hatipzade ise, Antalya Diplomasi Forumu’nda yaptığı açıklamada, “Herhangi bir geçici ateşkesi kabul etmiyoruz. Çünkü diplomasiyi tüketmek için kullanılan ve ardından yeniden savaşa dönülen bu kısır döngü sona ermelidir” ifadesini kullandı.
Pencere aralandı
İran, ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı ve 8 Nisan’da geçici ateşkesle durdurulan savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişine kapatmıştı. ABD de 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’daki ABD-İran görüşmesinden bir sonuç alınamayınca Hürmüz Boğazı’ndaki giriş-çıkışları ablukaya alacağını duyurmuş; abluka geçen pazartesi yürürlüğe girmişti. Trump, 16 Nisan’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile görüştüğünü,ateşkesi tarafların kabul ettiğini duyurmuştu.
Tahran’ın Hürmüz’ü açma kararı ve İsrail ile Lübnan arasında varılan ateşkes, ABD ve İran arasındaki savaşta bir anlaşma sağlanması yönündeki umutları artırırken, yeni bir müzakere turu için de pencereyi araladı. İran ve ABD arasındaki iki haftalık ateşkes 22 Nisan’da sona erecek.
Mutabakat zaptı
Konuyla ilgili diplomatik çabalar sürerken, iki ülkenin kısa sürede Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yeni bir görüşme yapması bekleniyor. Trump, İran’la olası barış anlaşmasının İslamabad’da imzalanması halinde, törene bizzat katılabileceğini belirtti, müzakere heyetlerinin bu hafta sonu yeniden bir araya gelebileceğini ve tarafların “yapıcı diyalog”içinde olduğunu söyledi.
Pakistanlı yetkililer de, ABD-İran arasındaki arabuluculuk görüşmelerinde ilerleme kaydedildiğini duyurdu. İlk aşamada ABD ile İran’ın bir mutabakat zaptı imzalamasının öngörüldüğünü söyleyen yetkililer, daha sonra tarafların kapsamlı anlaşmada mutabakat sağlamaları için 60 günlük bir süre öngörüldüğünü aktarıyor. Diplomatik çabalarda kilit role sahip Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in Çarşamba’dan bu yana Tahran’da görüşmeler yürüttüğü biliniyor.
Belirsizlik var
İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin açıklamasına rağmen Hürmüz’de geçişlerin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor. Zira bölgedeki mayınların durumu ve İran’ın rota şartlarının hala geçerliliğini koruyup korumadığı gibi konularda soru işaretleri bulunuyor.
Paris’te Hürmüz zirvesi
İngiltere ve Fransa, dün müttefikleriyle birlikte Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlamaya yönelik ortak çabaları görüşmek üzere bir toplantıya başkanlık etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa’nın başkenti Paris’te bir araya gelirken, konferansta Hürmüz Boğazı ve tankerlerin geçişini kolaylaştırmak ve güvenli bir şekilde ulaşmalarını sağlamak için uluslararası bir koalisyon kurulması ele alındı. Zirvede NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise yer almadı. Financial Times’a göre karar, zirvenin yalnızca devlet liderleri düzeyinde tutulmak istenmesinden kaynaklandı.
‘Ücretli olamaz’
Macron, dünkü gelişmeleri “Diplomasi bizi ileriye taşıyor” ifadeleriyle karşılarken, bugün tüm katılımcıların “Hürmüz’ün derhal ve koşulsuz olarak tamamen yeniden açılmasını”, “savaştan önce var olan serbest geçiş koşullarının yeniden sağlanmasını” talep ettiğini ve boğazın özelleştirilmesine yönelik her türlü girişime ve her türlü geçiş ücreti sistemine karşı olduklarını belirtti.
İngiltere Başbakanı Starmer ise, liderlerin İran’ın Hürmüz’ü açması haberini memnuniyetle karşıladığını ancak bunun uzun vadeli ve uygulanabilir bir çözüm olması gerektiğini söyledi. Starmer, Fransa ve İngiltere’nin, ‘koşullar elverdiğinde, barışçıl ve savunma amaçlıuluslararası bir misyona öncülük edeceğini’ belirtti.