Dünyadan Haberler
Moderator
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Oval Ofis'teki görüşmede Avrupa ve Kanada'nın savunma harcamalarındaki rekor artışı gösteren özel görsellerle Trump'ı ikna etmeye çalıştı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifak üyesi ülkelerin İran'daki savaşa katılmayı ve destek vermeyi reddetmesi üzerine ABD yönetiminde oluşan hoşnutsuzluğu gidermek amacıyla dün Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi.
Temmuz ayında yapılacak kritik liderler zirvesi öncesinde gerçekleşen görüşmede Rutte, Trump'ın Avrupalı müttefiklerin kendi güvenlikleri için daha fazla ödeme yapması yönündeki taleplerine yanıt olarak, ittifak genelindeki rekor savunma harcamalarının detaylarını içeren bir ikna stratejisi yürüttü.
Rutte, Oval Ofis'teki görüşmede Trump'ın büyük ve dikkat çekici görsel tercihlerine hitap eden posterler sundu.
Üzerinde altın sarısı harflerle "Trump Trilyonu" ve "Trump 47 Etkisi" yazılı olan, kalın kırmızı sütun grafiklerden oluşan posterler, Trump'ın 2017 yılında ilk kez göreve gelmesinden bu yana NATO ülkelerinin savunma harcamalarını ne kadar artırdığını gösterdi.
Görsellerde kullanılan yazı tipinin, Trump'ın "The Art of the Deal" (Anlaşma Sanatı) kitabının kapağındaki tasarımı andırması dikkat çekti.
Görsellerin önünde konuşan Rutte, "Bu başkanın neler başarabileceğini size göstermek için bu panoların yanına gidiyorum" diyerek, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarında ABD ile aynı seviyeye gelmesinin en son 1950'lerde Dwight Eisenhower yönetimi döneminde görüldüğünü ifade etti.
Rutte ayrıca, Avrupa ve Kanada'dan gelen yeni talepleri karşılamak üzere artan savunma üretimi sayesinde ABD istihdam piyasasında yaşanan olumlu gelişmelere de dikkat çekti.
Geçmişteki zirvelerde Trump'ın İran'daki savaşı yönetme biçimine atıfta bulunarak kendisinden "baba" (daddy) diye bahseden Rutte, daha önce de savunma harcamaları ve Trump'ın Grönland'ı satın alma girişimleri sırasında yaşanan gerilimleri yatıştırmayı başarmıştı.
Ancak bazı Avrupalı müttefikler, Rutte'nin ABD Başkanı'na karşı fazlasıyla boyun eğen bir tavır sergilediğini savunarak bu yaklaşıma tepkili.
TRUMP TEPKİSİNİ SÜRDÜRDÜ
Trump, Rutte'nin övgü dolu açıklamalarına ve görsel sunumuna rağmen müttefiklere yönelik eleştirilerinden geri adım atmadı.
İlişkileri seviye düşürme veya cezalandırıcı bir önlem alma yönünde doğrudan bir işaret vermeyen Trump, Rutte'yi takdir ettiğini belirtirken, Avrupalı müttefiklerin İran savaşı sırasında ABD güçlerinin askeri üsleri kullanmasına izin vermemesinden duyduğu "hayal kırıklığını" yineledi.
Trump, "İngiltere'den hayal kırıklığı duyduk, Almanya ve Fransa'dan hayal kırıklığı duyduk. Ancak bu adama büyük saygı duyuyorum ve bu yüzden neler olup bittiğini tartışacağız" dedi.
Rutte'nin, Avrupalı müttefiklerin ABD'nin yanında durup durmadığına dair halen devam eden "tartışmalar" olduğunu belirtmesi üzerine Trump, Genel Sekreter'in sözünü keserek "Durmuyorlardı." dedi ve Rutte'nin dizine hafifçe vurdu.
Rutte, ABD'nin askeri üslerinden yapılan 4 bin ila 5 bin uçuşu örnek göstererek Avrupalı müttefiklerin aslında destek verdiğini savundu ve Trump'ı "özgür dünyanın lideri" olarak nitelendirerek "İran konusunda yaptıklarınızın ne kadar önemli olduğunu açıkça belirtmek istiyorum" şeklinde konuştu.
Bunun yanı sıra Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'daki savaşına yardım taleplerini geri çeviren ülkelere NATO'nun ortak savunma doktrini kapsamındaki askeri yardımları askıya alma tehdidinde bulunmuştu.
Trump, Oval Ofis'te basın mensuplarına verdiği demeçte, "Tüm bu parayı harcadık. Sonra küçük şeylerde yardım istediğimizde yardım etmemeyi tercih ettiklerini söylüyorlar. Bunu söylemek aptallık, çünkü istersek biz de onlara aynısını söyleyebiliriz ve söyleyebiliriz de" ifadelerini kullanmıştı.
İRAN SAVAŞI İTTİFAKI BÖLDÜ
Trump yönetimi ile Avrupa arasındaki ilişkiler, İran savaşı ve müttefiklerin Hürmüz Boğazı'nı askeri güç kullanarak yeniden trafiğe açma girişimlerini reddetmesi nedeniyle gerginliğini koruyor.
Savaşın ilk günlerinde İspanya, ABD uçaklarının hava sahasını kullanmasını kısıtlayacağını açıklamış; İngiltere ise başlangıçta üs erişimini reddetmiş ancak daha sonra İran'ın füze hedeflerine yönelik "savunma" amaçlı saldırılar için izin vermişti.
Bazı müttefikler ise Ortadoğu yolundaki ABD güçlerinin deniz ve askeri üslerine iniş yapmasını engellemişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in, ABD ve İsrail'in İran'daki askeri stratejisini kamuoyu önünde "kötü tasarlanmış" olarak eleştirmesinin ardından Trump, NATO'ya Almanya'dan 5 bin asker çekeceğini bildirmişti.
Pentagon da o tarihten bu yana ABD'nin ittifaktaki uzun vadeli varlığını azaltacak bir dizi önlem duyurdu.
Geçen hafta Brüksel'deki NATO savunma bakanları toplantısında ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, diğer 31 müttefik ülkenin temsilcilerine sert eleştiriler yönelterek, askeri harekata katılmayı veya desteklemeyi reddeden ülkeleri "utanç verici" olarak nitelendirmişti.
Hegseth, ABD'nin Avrupa'daki askeri konuşlandırmalarını kapsayan ve radikal kesintilerin beklendiği 6 aylık bir inceleme süreci başlatıldığını açıklamıştı.
Hegseth ayrıca, bazı ülkelerin üzerlerine düşen mali yükümlülükleri yerine getirmemesine misilleme olarak ABD'nin NATO bütçesine yaptığı katkıları çekebileceği tehdidinde bulunmuştu.
NATO LİDERLERİ ANKARA'DA TOPLANIYOR
Rutte, geçen hafta Brüksel'deki bakanlar toplantısında Avrupa ve Kanada'nın savunma alanında tarihi harcamalar yaptığını belirtmişti.
NATO karargahındaki basın toplantısında gazetecilere konuşan Rutte, "Avrupalı müttefikler ve Kanada, reel olarak geçen yıla göre 90 milyar dolardan fazla rekor bir artışla gerçekten adımlarını sıkılaştırıyor. Bu inanılmaz bir durum ancak yine de bazı müttefiklerin ağırdan aldığını ve daha fazlasını yapması gerektiğini göreceksiniz" demişti.
Müttefikler, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da yıllık liderler zirvesinde bir araya gelecek. Zirvenin gündemi ağırlıklı olarak Avrupa ve Arktik güvenliği ile savunma üretiminin büyük ölçüde artırılması üzerinde yoğunlaşacak.
Geçen yıl Lahey'deki zirvede savunma harcamaları eşiğinin yükseltilmesi konusunda varılan anlaşmanın ardından ABD, NATO ülkelerinin savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYH'lerinin yüzde 5'ine çıkarma taahhütlerine dair somut adımlar görmeyi bekliyor.
Euronews'in edindiği bilgilere göre, temmuz zirvesinin sonunda yayımlanması planlanan nihai bildirge taslağında, 2027 yılında benzer bir liderler zirvesi düzenlenmesine yönelik bir taahhüt henüz yer almıyor.
Aralarında Rutte'nin de bulunduğu NATO yetkililerinin, Trump yönetiminin sert tavrı nedeniyle yaşanabilecek üst düzey gerilimlerden kaçınmak amacıyla yıllık zirve formatının geleceğini yeniden değerlendirdiği belirtiliyor.
Arnavutluk'un 2027 yılındaki zirveye ev sahipliği yapması planlanıyor ancak kaynaklar, ülkenin savunma harcamalarını ittifakın yüzde 2'lik GSYH eşiğinin üzerine çıkarma konusunda ilerleme kaydetmemesi durumunda zirvenin başka bir yere taşınabileceğini ifade ediyor.
Öte yandan İspanya, İtalya ve Çekya da harcamalar konusunda geride kalan ülkeler arasında görülürken, Belçika ise bu hedefi henüz yakın zamanda yakalayabildi.
Rutte, iki günlük Washington ziyareti kapsamında çarşamba günü yerel saatle 15:30'da Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Oval Ofis'te yaptığı görüşmenin ardından, Kongre üyeleri ve CIA yetkilileriyle de temaslarda bulunacak.