Magazin
Moderator
HANDE ATILGAN / Ankara - Tütün ve tütün ürünleriyle mücadelede yeni bir dönem açacak yasal düzenleme için hazırlanan taslak Beştepe’ye sunum aşamasına geldi. Yapılacak değerlendirmelerin ardından AK Parti tarafından TBMM gündemine taşınacak düzenleme ile tütün ürünlerinin kullanım ve erişimi zorlaşacak, günlük yaşamdaki görünürlüğüne ciddi bir darbe vurulacak.
Geleneksel tütün ürünlerinin yanı sıra özellikle gençler tarafından yoğun biçimde tercih edilen e-sigara gibi yeni nesil ürünleri de içerecek şekilde mücadele alanını genişletecek düzenleme ile artık restoran lokanta gibi işletmelerin açık alanlarından, plajlara kadar çok geniş bir mecrada tütün ürünü kullanımına önemli kısıtlamalar gelecek.
Satış ve kullanım yasağı olan 18 yaşından küçüklerin tütün tüketimine imkân veren sınırlı sayıdaki özel alanlara girişi de yasaklanacak.
Özellikle 18 yaşından küçüklerin sigaraya erişiminin etkin biçimde engellenmesine yönelik olarak tütün ürünlerinin satışı tamamen elektronik ortama geçecek. Tek tip hale gelecek sigaralar yine tek tip kapalı dolaplarda satılabilecek.
Düzenlemenin en kritik 3 adımın en geç 2028 itibarıyla uygulamaya geçilmesi öngörülürken, nihai hedef ise 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünü üretim ve satışının tamamen sona ermesi.
Keş parayla alınamayacak
Hazırlanan taslak ile tütün ürünü tanımı genişletilerek yalnızca tütün içeren geleneksel ürünler değil, nikotin içeren tüm ürünler ve elektronik iletim sistemleriyle çalışan yeni nesil tütün ürünleri de kapsama dahil ediliyor. Böylece geleneksel tütün ürünleri kullanımına geçişe de kapı aralayan ve son yıllarda özellikle gençler arasında yaygınlaşan e-sigara ile mücadele de odak noktalarından biri haline getiriliyor. Sağlık otoriteleri, popülerliği ile bağımlılığın her geçen gün arttığı e-sigaraya karşı hızla mücadeleye geçilmesi çağrısı yapıyordu. Taslakta öngörülen tüm kısıtlamalarda, sigara ve nargile ürünleri gibi e-sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de mücadele alanına dahil edilmiş olacak. Tütün ürünleriyle mücadelenin yaptırım boyutu da ağırlaşacak. Uygulanacak para cezaları tutarlarının 100 katına kadar artırılması öngörülüyor. “Sigara satışında nakit ödemenin yasaklanması, reklamı önlemek için sigaraların tek tipte olma zorunluluğu ve sigaraların müşterice doğrudan erişilemeyecek kapalı dolaplarda sunulması” gibi 3 kritik düzenleme ise Cumhurbaşkanının en fazla 1 yıl olan öteleme hakkı da dahil olmak üzere, en geç 2 yılda tamamlanacak. Böylece, tütün ürünlerinin satışı 2028’e kadar önemli ölçüde dizginlenecek. Taslakta şartları sıkılaştırılan “tütün ürünü tüketim alanları”nın ise yasa yürürlüğe girdikten sonra 6 ay için tamamlanması öngörülüyor. İşte taslakta öne çıkan düzenlemeler özetle şöyle:
Çocuklara özel koruma
■ Tütün yasakları, e-sigara ve ısıtılmış ürünler için de geçerli olacak.
■ “Tütün ürünü tüketim alanları” kamu kuruluşlarında en az 20 metre mesafede olacak.
■ Okullarda, kültür ve sosyal hizmet binalarında ve ibadethanelerde yerleşkelerine 10 metre mesafe içinde tütün ürünü içilmeyecek
■ Özel işletmeler ile açık havada yapılan her türlü faaliyette metrekareye göre hazırlanan ve plajlarda, aralarındaki mesafe 200 metreden az olmayacak şekilde hazırlanan “tütün ürünü tüketim alanları” dışında kullanım yasak olacak
■ Çocukların kullandığı oyun ve spor alanlarında “tütün ürünü tüketim alanları” oluşturulmayacak
■ “Tütün ürünü tüketim alanları”na 18 yaşından küçükler girmeyecek.
Ekipler kayıt alabilecek
■ İhlaller sonucu uygulanacak para cezaları 100 katına kadar artırılacak.
■ Sağlık Bakanlığı’nın Tütün Denetim Destek Ekipleri işletme denetimlerinde görev alacak. İhlallerinin tespiti için denetimlerde ses ve görüntü kaydı alınması dahil elektronik denetim sistemlerinden yararlanılabilecek
Satışa darbe
■ Reklamın etkisini azaltmak için tütün ürünleri “adet, miktar ve boyut” olarak tek tip olacak. Paketler arasındaki farkların kaybolmasıyla “kısa”, “uzun” gibi sigara paketi tarif ederken kullanılan ifadeler de günlük yaşamdan çıkmış olacak.
■ Tütün ürünleri ve ilişkili malzemeler kişilerin doğrudan ulaşamayacağı, “tek tip kapalı dolaplar”da satılacak.
■ Tütün ürününü alanın yaşı, alım miktarı gibi verilerin takibi için alışveriş tamamen elektronik ortama geçecek.
■ 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünü satılamayacak ve tüketime sunulamayacak.
Cezalar 100 katı artırılacak
Tütün yasaklarının ihlalinde uygulanan idari para cezaları, her yıl yeniden değerlenme oranı doğrultusunda artıyor. Taslak metne göre kuralları ihlal edenlere uygulanacak para cezaları tutarlarının 100 katına kadar artırılması öngörülüyor. 2026 itibarıyla yasaklı alanlarda tütün ve tütün mamulleri tüketmenin cezası, bireysel kullanıcılar için 1764 TL-5 bin TL arasında değişiyor. İşletmelere ise usulsüzlük durumunda 24 bin 440 TL’den 122 bin 660 TL’ye kadar ceza verilebiliyor