Dünyadan Haberler
Moderator
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – İstihbarat uzmanlarına göre İran, Orta Doğu'daki İsrail ve ABD askeri varlıklarını hedef almak için Çin yapımı bir uydu navigasyon sistemi kullanıyor olabilir. Eski Fransız dış istihbarat direktörü AlainJuillet, konuk olduğu bir podcast programında İran’ın 12 gün savaşından bu yana hedefleme yeteneğinin çok bariz şekilde arttığını ifade ederek bunun arkasında Çin'inBeiDouuydu navigasyon sisteminin olabileceğini ifade etti. 2002-2003 yılları arasında Dış Güvenlik Genel Müdürlüğü'nde istihbarat direktörü olarak görev yapanJuillet, "Bu savaşta sürprizlerden biri, İran füzelerinin sekiz ay önceki savaşa kıyasla daha isabetli olması. Bu da bu füzelerin güdüm sistemleri hakkında cevaplanması gereken birçok soru oluşturdu." dedi.
Alıntı Metni
ABD, MÜDAHALE EDEMİYOR
ABD’nin, İran ordusunun ABD hükümetine ait Küresel Konumlandırma Sistemi'ne (GPS) erişimine engel olabileceğini ifade eden uzmanlar, İran’ın Çin’e aitBeiDousistemini kullanması halinde Washington’un elinde çok fazla seçenek bulunmadığını düşünüyor. İran,BeiDouile ilgili ortaya atılan iddiaları henüz resmî olarak doğrulamamış olsa da bu durumun ne kadar mümkün olabileceğine yönelik tartışmalar sürüyor. İran’ın geçen yılHaziranayında İsrail ile yaşanan savaştan bu yana geçen bu kadar kısa bir süre içinde askeri operasyonları sistematik olarak farklı bir uydu navigasyon sistemine geçirmesinin mümkün olup olmadığı tam olarak bilinmiyor.
Bazı uzmanlar ise İran'ın Çin navigasyon sistemlerine entegre olma çalışmalarının 12 gün savaşından önce başladığına ve hâlihazırda devam ettiğine inanıyor. Çin-İran ilişkileri üzerine araştırmalar yapan ve Çin’in Orta Doğu ile Akdeniz bölgesindeki ülkelerle ilişkilerini inceleyenChinaMedprojesinde araştırma görevlisi olan TheoNencini, Al Jazeera’ya verdiği röportajda İran’ın Çin’e ait navigasyon sistemlerine entegre olma çabasının 2015’e kadar uzandığını ifade ederek, "İran, 2015 yılında özellikle silahlı kuvvetlerinin kullandığı sivil GPS sisteminden çok daha doğru veriler sağlayan BeiDou-2'yi askeri altyapısına entegre etmek için bir mutabakat zaptı imzaladı. O tarihten itibaren İran ordusuBeiDou'yufüzelerle birlikte insansız hava araçlarının güdüm sistemlerine ve bazı güvenli iletişim ağlarına entegre etmeye başladı"dedi. 12 gün savaşının İran için önemli bir tecrübe olduğunu ifade edenNencini, “İran’ınBeiDou’yayönelmesi, Tahran’ın gelecekteki savaş alanlarını şekillendirecek teknolojik zorlukların farkında olduğunu gösteriyor. 12 günlük savaş deneyimi açıkça bir dönüm noktası oldu ve Tahran’ı bu sisteme geçiş konusunda hızlandırdı” şeklinde konuştu.
ÇİN UZUN SÜREDİR KENDİ NAVİGASYON SİSTEMİ ÜZERİNDE ÇALIŞIYORDU
Çin’in kendi navigasyon sistemini geliştirmeye yönelik çabaları 1996 yılında başladı. 1996 yılında Tayvan, günümüzde olduğu gibi Asya-Pasifik bölgesinin en gergin noktalarından birisiydi ve Tayvan’da yapılacak seçimler sebebiyle Çin bölgedeki füze denemelerini artırmıştı. ABD, Çin’in bu hamlesine bölgeye çok sayıda uçak gemisi göndererek karşılık verdi. Tayvan krizi olarak adlandırılan bu olaylar, Çin’in kendi navigasyon sistemini geliştirmesi için bir dönüm noktası oldu. Çin, 1996 Tayvan krizi sonrasında Washington'un gelecekteGPS'eerişimi kısıtlayabileceğinden endişe ederek kendi uydu navigasyon sistemini geliştirmeye başladı.
Çin,GPS'erakip olarak tanımlanan uydu navigasyon sisteminin en son sürümünü 2020'de piyasaya sürdü. Çin Devlet BaşkanıXiJinping, sistemi Temmuz 2020'de Pekin'deki Halk Büyük Salonu'nda düzenlenen bir törenle resmen devreye aldı. Uzmanlara göre Çin’in geliştirdiği uydu navigasyon sistemi, mevcut diğer navigasyon sistemlerine oranla daha fazla uydudan veri alıyor. Al Jazeera'nın elde ettiği verilere göre ABD’ye ait GPS sistemi 24 uydudan veri alırken Çin sistemi 45 uydudan veri alıyor. Rusya’ya ait olan GLONASS ve Avrupa Birliği’ne ait Galileo navigasyon sistemleri de GPS sistemi gibi 24 uydudan veri alarak çalışıyor.
Alıntı Metni