Otomobil
Moderator
ABD’nin, Orta Doğu’ya askeri yığınak yapması ve İran’ın da askeri tatbikat yapacağını açıklaması, gerilimi iyiden iyiye artırırken, gözler, Başkan Donald Trump’ın kararına ve nasıl bir operasyon gerçekleşeceğine çevrildi. ABD basınında yer alan haberlerde, farklı senaryolar gündeme getirilirken, kesin kararın verilmediğine dikkat çekiliyor.
Amerikan “The Wall Street Journal” (WSJ) gazetesi, Trump’ın çeşitli olasılıklar üzerinden brifing aldığını ancak olası saldırının “uzun vadeli savaşa yol açmayacak, hızlı ve kesin bir saldırı” olabileceğini yazdı. WSJ’ye konuşan ABD yönetimi yetkilileri, saldırıdaki temel amacın, İran’ın nükleer programını hedef almak mı, balistik füze cephaneliğini vurmak mı, hükümetin çöküşünü sağlamak mı olduğu konusunda tartıştıklarını söyledi. Yetkililere göre Trump, Orta Doğu’da uzun vadeli bir savaşa yol açmayacak, hızlı ve kesin saldırı seçenekleri için yardımcılarından öneriler istedi. Haberde, “ideal seçeneğin”, rejimi ABD’nin nükleer taleplerini kabul etmek ve muhaliflere yönelik baskıyı bırakmak dışında seçeneği kalmayacak kadar sert vurması olacağı ifade edildi.
Bununla birlikte uzmanlar, İran’ın dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney’in, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nunkine benzer bir operasyonla kaçırılmasının “Venezuela’daki kadar kolay olmayacağı” görüşünde.
Kesin karar yok!
Benzer planları, New York Times gazetesi de gündeme taşıdı. Trump’ın, İran nükleer programını hedef alan riskli özel kuvvet operasyonları dahil olmak üzere genişletilmiş askeri seçenekleri değerlendirdiğini yazan gazeteye göre, Beyaz Saray henüz nihai bir harekat emri vermezken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio olası bir operasyonun lojistik zorluklarına dikkat çekti. NYT’nin, üst düzey ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, Başkan Donald Trump’a, İran’a karşı uygulanabilecek potansiyel askeri önlemleri içeren kapsamlı bir liste sunuldu. Savaş Bakanlığı’nın (Pentagon) seçenekleri arasında, İran nükleer programını imha etmek amacıyla Amerikan özel kuvvetlerinin (Komandolar) sahaya gizlice indirilmesini öngören planlar da yer alıyor. Yetkililer, bu seçeneğin en yüksek risk grubunda bulunduğunu vurguladı. Gazeteye konuşan kaynaklar, Beyaz Saray’ın henüz herhangi bir askeri operasyona onay vermediğini ve sunulan seçeneklerden birini seçmediğini kaydetti. Trump yönetiminin, askeri müdahale tehdidini Tahran’ı müzakere masasına oturmaya zorlamak amacıyla kullandığı ve diplomatik çözüm kanallarını açık tuttuğu belirtildi.
Halef belli değil
ABD’li bir yetkili ise, Trump ve yakın ekibinin, İran’da gerçekleştirilecek olası operasyonun Venezuela’dakinden çok daha karmaşık olacağının bilincinde olduğunu söyledi, Tahran’ın askeri kapasitesinin yüksekliği nedeniyle riskin artacağına işaret etti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Senato’da yaptığı konuşmada bu zorluğu onayladı. Yönetim içindeki tartışmalarda, İran’ın askeri komuta merkezlerini ve lider kadrosunu hedef alarak kaos yaratma ve 86 yaşındaki Dini Lider Ali Hamaney’in iktidarını sarsma seçeneğinin de ele alındığı bildirildi. Fakat NYT, Hamaney’in devrilmesi durumunda ülkeyi kimin yöneteceği ve olası halefin ABD ile iş birliğine ne kadar açık olacağı konusundaki belirsizliğin sürdüğünü kaydetti.
Tatbikat uyarısı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’ndan (CENTCOM), İran’ın bugün başlaması öngörülen ve canlı mühimmat kullanılması beklenen tatbikatına ilişkin yayımlanan uyarıda, “Uçuş operasyonları yürüten ABD gemileri yakınlarında uçuş yapılması, ABD askeri unsurları üzerinde alçak irtifa veya silahlı uçuş gerçekleştirilmesi, gemilere yüksek hızlı botlarla yaklaşılması ya da ABD kuvvetlerine silah doğrultulması gibi güvensiz eylemler tolere edilmeyecektir” denildi.
5 bin mezar hazırlandı
İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr Haber’e göre, olası ABD-İran savaşına katılacak ABD’li askerler için Tahran’da 5 bin kişilik mezar hazırlandı. İran Ordusu Genel Komutanı Tümgeneral Emir Hatemi ise, yaptığı açıklamada, ülkenin savunma kapasitesine dikkat çekti, silahlı kuvvetlerin her türlü senaryoya karşı hazır tutulduğunu, ordunun “elinin tetikte olduğunu” vurguladı. Ayetullah Ali Hamaney’in danışmanı Ali Şemhani ise, İran’a yönelik herhangi bir “düşmanca adımın” sonuçları konusunda uyarıda bulundu.
‘Planı açıklamak vahim olur’
ABD Başkanı Donald Trump, ABD merkezli Fox News kanalına açıklamalarda bulundu. Trump, ABD’nin stratejik planlarının gizli tutulduğunu belirterek, “Planımızı açıklayamayız. Eğer (bölgedeki müttefiklere) planı söyleseydim, bu planı size söylemek kadar kötü, hatta muhtemelen daha da vahim olurdu” dedi. İran’la görüşmelerin sürdüğünü ifade eden Trump, “Müzakere ediyorlar ve neler olacağını göreceğiz. Biliyorsunuz, son defa müzakereye oturduklarında bu işe yaramadı ve nükleer kapasitelerini imha etmek zorunda kaldık. Bir şeyler yapıp yapamayacağımıza bakacağız. Aksi takdirde neler olacağını göreceğiz” diye konuştu.